SZLAM

Rozdział 6. Pierwsze kroki przez SZLAM.

§ 6.2. Magazyny Zachowania Odłamków

Na śniadanie dostali kaszę. Nie jedzenie w ludzkim znaczeniu, lecz właśnie kaszę — szarą, lepką, o tym charakterystycznym smaku, który pojawia się, gdy ziarno zbyt długo leży w wilgotnym worku, a potem zostaje podgrzane już nie dla sytości, lecz dla wykonania normy. Rozlewano ją do jednakowych metalowych misek, a para nie niosła zapachu, tylko wspólne ciepłe przypomnienie, że biologii nie zniesiono jeszcze całkowicie. Ludzie jedli w milczeniu, szybko, bez przyjemności i bez obrzydzenia. Adam też jadł — nawet nie z głodu, lecz dlatego, że ciało zaczynało już działać w granicach tego, co mu przydzielono. Łyżka skrobała o metal miski i ten dźwięk wydawał się niemal domowy w porównaniu ze wszystkim, co otaczało ich na zewnątrz.

Po śniadaniu Segment nr 404 ustawiono w szeregu i pognano w stronę hangarów.

Ciągnęły się z boku, z dala od głównej linii rozładunkowej — długie, betonowe, niskie, z pociemniałymi szwami i wykrzywionymi bramami. Na tablicach, miejscami odspojonych od ściany, wciąż trzymały się na wpół starte napisy, a nad jednym z wejść Adam zdążył odczytać oficjalne oznaczenie: „Magazyny Zachowania Odłamków”.

Nazwa była tak trafna, że przez chwilę nie brzmiała nawet jak urzędowa podmiana. Dopiero potem dotarło do niego, że tutaj, jak wszędzie w MONOLITH, słowo „zachowanie” oznaczało nie troskę, lecz odroczenie całkowitego rozpadu. A „odłamki” — nie przedmioty, ale wszystko, co już odpadło od systemu, lecz nadal mogło zostać użyte ponownie.

Siwy, idący obok, krótko prychnął, gdy zauważył, że Adam czyta tablicę.

— Podoba ci się? — zapytał. — Dobre miejsce. Stare magazyny imperium. Gnije tu wszystko, czego nie zdążyli wywieźć ci, którzy uważali się za mądrzejszych od systemu. A potem przychodzi MONOLITH i znowu nazywa to zasobem.

W hangarze było mroczno i wilgotno, pachniało starym żelazem, pleśnią, olejem oraz tym szczególnym magazynowym pyłem, który nie tylko osiada na rzeczach, ale w nie wchodzi, zmieniając ich temperaturę, ciężar i dźwięk. Wzdłuż ścian ciągnęły się regały zawalone skrzynkami, pakunkami, wiązkami pasów, brezentem, hełmami, butami, zardzewiałymi mocowaniami i niepełnymi zestawami czegoś, co kiedyś miało dokładne przeznaczenie, a teraz istniało jedynie jako resztka przydatności.

— Podchodzić pojedynczo! — ryknął Ork, a jego głos przeszedł przez hangar lekko, jak przez pusty zbiornik. — Pobierać Instrumenty Integracji i środki ochrony. Opór Ego zostawić na peronie!

Ostatnie zdanie wywołało krótki uśmiech Kazika. Giena chyba w ogóle go nie usłyszał — już czytał wzrokiem ladę jak człowiek, dla którego każdy magazyn automatycznie zamienia się w tabelę stanów i braków.

Adama wywołano jako jednego z pierwszych.

Magazynier cisnął mu w ręce Instrument Argumentacji.

Był cięższy, niż wyglądał. Nie przyjemnym, budzącym otuchę ciężarem sprawnej broni, lecz tępą, zaniedbaną masą rzeczy, którą zbyt długo trzymano bez ruchu. Instrument Argumentacji pachniał pleśnią, starym żelazem i olejem maszynowym, który dawno przestał cokolwiek chronić. Lufę pokrywały rude plamy korozji, jak skórę zaniedbana choroba. Kiedy Adam odruchowo szarpnął za zamek, odpowiedział twardym, zgrzytliwym szczękiem, jakby w środku zamiast sprężyny naprawdę tkwił zardzewiały drut.

— Amunicję dostaniecie w Strefie Kontaktu — rzucił magazynier, nie patrząc mu w twarz. Twarz samego magazyniera była szara jak popiół po deszczu i Adam od razu zrozumiał: to nie wiek ani choroba, lecz Pajęczynka, która osiadła w człowieku głębiej niż skóra. — Jeśli dojedziecie.

Obok Kazik już obracał swój egzemplarz z niemal dziecięcym zapałem. Wyglądało na to, że wystarczał mu sam fakt posiadania Instrumentu Argumentacji. Kędzierzawy w milczeniu sprawdzał pas, nawet nie próbując ocenić stanu mechanizmu. Dla obu ważniejsza od niezawodności była forma dopuszczenia. Sam fakt wydania dawał im nowy stopień prawa. Było to widać po tym, jak trzymali ramiona i jak szybko przejęli kontur przedmiotu.

Następnie Adamowi wydano kamizelkę kuloodporną.

Właśnie wydano — nie dobrano, nie zmierzono, nie dopasowano. Po prostu rzucono mu w ręce masywnie wyglądającą kamizelkę obszytą grubą syntetyczną tkaniną, z pasami, zapięciami i tym fabrycznym wyglądem, który niewprawnemu oku naprawdę mógł przynieść ulgę. Kamizelka była zaskakująco lekka. I właśnie to przekonywało. Wyglądała poważnie, solidnie, obiecywała ochronę, ale ważyła tak, jakby w środku użyto jakiegoś nowego, drogiego materiału.

Adam mimowolnie potrzymał ją nieco dłużej. Dociągnął pasy. Włożył ją. Szorstka tkanina ułożyła się na piersi i przez chwilę pojawiło się niemal wstydliwe wrażenie, że wreszcie go zebrano, ściągnięto, nadano jego ciału choćby jakąś formę ochrony. Iluzja trwała tylko sekundę, ale zdążyła zadziałać. Dlatego cios sięgnął głębiej.

Jego dawna część — ta, która wciąż pamiętała normy, specyfikacje, tabele logistyczne i cudowne raporty o nowych rozwiązaniach dla „Nowej Stali” — zadziałała szybciej niż doświadczenie. Dotknął brzegu kamizelki, poczuł jej grubość i powiedział, odwracając się do Siwego:

— Patrz. Chociaż tutaj o nas zadbali. Jaka gruba. Pewnie najnowsze rozwiązanie.

Siwy, który siedział wtedy w kucki przy ścianie i próbował zetrzeć brud z kolby swojego zardzewiałego Instrumentu Argumentacji, najpierw znieruchomiał. Potem krótko i sucho wypuścił powietrze przez zęby, jakby usłyszał nie naiwność, lecz stary, aż nazbyt dobrze znany dowcip systemu.

Dopiero potem zaczął się śmiać.

Śmiech miał suchy, szczekliwy, przechodzący w kaszel. Od tego dźwięku Adamowi zrobiło się w środku zimniej niż od jakiegokolwiek krzyku.

— Zadbali? — powtórzył Siwy i powoli się podniósł. — System dba tylko o szczelność raportów, menedżerze. Nie o twój miękki brzuch. Daj to.

Podszedł blisko, nie pytając o pozwolenie. Pachniał kurzem, żelazem i znajomym już suchym zmęczeniem człowieka, który zbyt wiele razy widział to samo w różnych dekoracjach. W ręku trzymał nóż — nie wojskowy ani specjalny, lecz stary odłamek pręta zbrojeniowego, zaostrzony do połysku i zamieniony w narzędzie według tej samej zasady, według której tutaj w ogóle wszystko zmieniano z jednej rzeczy w drugą.

Jednym szybkim ruchem rozpruł boczny szew kieszeni na płytę.

Z rozcięcia wypadł przedmiot z cichym, niemal drewnianym stukiem.

Upadł Adamowi pod nogi, przetoczył się i znieruchomiał w SZLAM przy wejściu.

Była to zwyczajna sosnowa deska. Gruba, z grubsza odpiłowana, lekko wilgotna od wspólnego powietrza, z resztkami fabrycznego oznaczenia kombinatu meblarskiego z Dalekiego Sektora. Na czole wciąż było widać niebieską farbę, a wzdłuż włókien biegł świeży, niemal domowy rysunek drewna.

Przez pewien czas nikt się nie odzywał.

Nawet Kazik przestał mocować się z pasami. Nawet Giena podniósł głowę znad swoich obliczeń.

Siwy podważył deskę czubkiem buta, potem ją podniósł, podrzucił na dłoni i cisnął z powrotem w SZLAM.

— Oto twoja ochrona, Adam — powiedział. — Na zewnątrz jesteś bohaterem Protokołu „Duma”. W środku jesteś pustym miejscem przykrytym drewnem na opał.

Deska powoli osiadła w szaroburej masie przy bramie, zanurzona do połowy i do połowy pozostawiona na widoku, jak rzeczowy dowód, że MONOLITH kłamie nie alegorycznie, lecz materialnie.

Adam patrzył na nią i nie potrafił połączyć w głowie grubości kamizelki, jej lekkości i tego kawałka taniego drewna w środku. Oszustwo było zbyt proste, niemal wiejskie, i przez to szczególnie niszczące. Nie stała za nim nawet żadna skomplikowana technologia kłamstwa — tylko bezczelna pewność, że materiał i tak nie otworzy własnej ochrony przed pierwszym trafieniem.

— Ale jak... — powiedział cicho. — Jak mamy w tym wychodzić na Kontakt?

Siwy już znowu pochylił się nad swoim zardzewiałym Instrumentem Argumentacji.

— Nie jęcz — uciął. — Chcesz żyć, napisz do matki w Dolnym Sektorze. Niech sprzeda komórkę, weźmie kredyt na czterysta procent w Departamencie Równowagi i wyśle ci porządną płytę kurierem Specjalnego Transportu. Tutaj wszystko jest proste: system nie daje ci zasobu. Zmusza ciebie i twoich bliskich, żeby zapłacili za twoją własną utylizację. Najwyższa forma zniewolenia jest wtedy, gdy sam kupujesz sobie trumnę, żeby MONOLITH nie musiał wydawać pieniędzy na twój beton.

Te słowa, jak wszystko u Siwego, nie brzmiały jak kazanie. Nie próbował robić wrażenia. Mówił po prostu jak człowiek, przed którym mechanizm dawno otworzył się aż do ostatniej śruby i który nawet jego najbardziej potworne części opisywał równie sucho, jak ktoś inny opisuje instalację wodną.

Kazik i Kędzierzawy już przymierzali swoje powłoki, nawet nie zaglądając do środka. Dla nich sam fakt posiadania „formy” był inicjacją. Ochrona ich nie interesowała. Potrzebowali tego, co przychodzi razem z formą: prawa, statusu, przynależności do nowej kategorii, możliwości mówienia do słabszego już nie jak człowiek, lecz jak element procesu.

Giena przeciwnie — przykucnął przy ścianie i, marszcząc brwi, obmacywał płytę przez tkaninę.

— W mojej też jest drewno — powiedział niemal spokojnie. — Tylko cieńsze.

— Ciesz się — rzucił Siwy. — To znaczy, że statystycznie umrzesz odrobinę taniej.

Adam nie odpowiedział. Patrzył na rozprutą kamizelkę w swoich rękach, na zwisające pasy, na pustą przestrzeń wewnątrz, do której można było włożyć deskę, szmaty, powietrze, cokolwiek — byle z zewnątrz wyglądało jak ochrona.

I właśnie wtedy dotarło do niego, że wszystko tutaj naprawdę urządzono według jednej zasady: na zewnątrz funkcja, w środku podmiana.

Kontur wyglądał jak transport, ale był opakowaniem. Komórka zachowania brzmiała jak troska, ale była odroczeniem rozpadu. Kamizelka wyglądała jak ochrona, ale była wizualnym protokołem dla późniejszego zaufania. Nawet ich własne życie tutaj prawdopodobnie miało wyglądać jak służba, choć w istocie okaże się tylko prawidłowo udokumentowaną utylizacją.

Na zewnątrz hangaru ktoś krzyczał, inne segmenty nawoływały się, żelazo szczękało, a wszystko to brzmiało jak ogromna sortownia, w której materiały przechodzą przez różne odcinki, zanim trafią do ostatecznego przetworzenia. W tym mechanizmie nie było już miejsca dla człowieka, tylko dla obrazu człowieka potrzebnego raportowi.

Adam mimowolnie sprawdził kieszeń. Terminal wibrował. Na saldo rzeczywiście wpłynęło „startowe” — żałosna część kwoty zapisanej w kontrakcie, który „podpisał” pod wpływem Pajęczynki. W Dolnym Sektorze byłyby to duże pieniądze. Tutaj, pośród zardzewiałych Instrumentów Argumentacji, desek w kamizelkach kuloodpornych i SZLAM przy bramie, cyfry wyglądały już jak szyderstwo.

Siwy zauważył ten ruch.

— Nawet nie zaczynaj teraz liczyć — powiedział, nie podnosząc głowy. — Inaczej rynek pożre cię szybciej niż Kontakt.

Adam podniósł wzrok.

— Jaki rynek?

Siwy się uśmiechnął.

— Ten, na którym kupuje się ostatnie iluzje za własne startowe. Dotrzesz, zobaczysz. Sprzedadzą ci łączność, płytę, nadzieję i kawałek czystej tkaniny do raportu pogrzebowego. Wszystko po cenie twojego strachu.

To zdanie otwierało już następny etap.

Ale teraz, w hangarze, najważniejszy pozostawał nie rynek ani przyszły wybór, lecz deska tonąca w SZLAM przy wejściu.

Bo właśnie ona, ta tania sosnowa płyta, po raz pierwszy dała Adamowi nie obraz, lecz materię oszustwa.

I to było gorsze od wszelkich słów.