Obfitość
Nie jako bogactwo i nie jako nagroda, lecz jako pytanie o to, co karmi świat i co człowiek robi z tym, co otrzymał.
Blask — Północne opowieści o prawdziwej historii świata
Sampo
Księga I literacko-filozoficznego cyklu Blask. Północna opowieść o rzeczy, która okazała się czymś więcej niż rzeczą: o obfitości, posiadaniu, uczestnictwie i świecie, w którym mit nie oddzielił się jeszcze od pracy, zimna, domu i ognia.
Nie opowiadamy Kalevali na nowo. Pokazujemy świat, z którego takie historie mogły powstać.
Wybrany rozdział
Rozdział pierwszy. Małe zdarzenie
Fragment pierwszego rozdziału
Na lotnisku w Helsinkach ziemia nie mieliła.
Czytaj dalej
Ona po prostu znosiła.
Jechały po niej walizki, stukały obcasy, pikały drzwi, pachniało kawą, mokrą wełną, perfumami z duty free i zmęczeniem ludzi, którzy nie zdążyli jeszcze zrozumieć, czy dokądś przylecieli, czy tylko zamienili jedną kolejkę na drugą.
Za szklaną ścianą wisiał koniec sierpnia.
Nie przypominał końca lata w miejscach, gdzie lato żegna człowieka upałem, kurzem i zmęczoną hojnością. Tutaj odchodziło prawie niezauważalnie: niskim szarym niebem, mokrym asfaltem, światłem, które jeszcze trzymało się dnia, ale już wiedziało, że wkrótce będzie musiało ustępować wcześniej.
Wybrany fragment pokazuje wejście w książkę: Północ zaczyna się nie od legendy, lecz od ziemi, zmęczenia, powietrza i niemal niewidocznego przesunięcia zwykłego świata.
O książce
dla czytelnika
Sampo otwiera cykl Blask nie muzealną legendą i nie gotowym symbolem mitologicznym. Książka wchodzi w północny świat zanim historia staje się ozdobą: w świat domu, lasu, wody, pracy, braku, oczekiwania i ludzkiej potrzeby nazwania źródła swoim.
Sampo nie jest tu tylko utraconym przedmiotem i nie tylko mityczną maszyną obfitości. To pytanie: dlaczego człowiek pragnie posiadać źródło, skoro już żyje wewnątrz świata, który go karmi?
Książka została napisana jako proza, ale działa jak badanie: przez scenę, rzecz, mowę, milczenie i wybór sprawdza, czy dawny obraz może znów stać się żywą formą rozumienia.
Bez spoilerów
co czytelnik spotka w środku
Północny dom
Dom w Sampo nie jest dekoracją ani przytulną pocztówką. To miejsce, w którym ludzie mogą się zebrać, ogrzać, spierać, milczeć, jeść, słuchać i wytrzymać swoją obecność.
Rzecz i źródło
W centrum książki nie stoi polowanie na artefakt, lecz sprawdzian ludzkiego pragnienia otrzymania obfitości bez udziału w porządku, który tę obfitość podtrzymuje.
Ivar i miara
Ivar nie wyjaśnia świata jak nauczyciel i nie ozdabia go mistyką. Jego obecność utrzymuje coś ważnego: nie każda głębia potrzebuje mowy i nie każda rzecz staje się twoja, jeśli ją zrozumiałeś.
Mit przed mitem
Książka nie rekonstruuje folkloru. Wchodzi w wyobrażoną gęstość świata, w którym takie historie mogły stać się konieczne, bo inaczej człowiek nie utrzymałby prawa w pamięci.
Rama artystyczno-badawcza
dla fundacji i partnerów
Blask to literacko-filozoficzny, artystyczno-badawczy cykl o tym, jak dawne historie przechowują obrazowe instrukcje rozumienia świata. Materiał fińsko-karelski i kalevalski jest głównym północnym kręgosłupem cyklu.
Sampo bada instrukcję obfitości i uczestnictwa. Nie jest to akademickie studium eposu ani dekoracja fantasy na materiale mitologicznym. Forma artystyczna staje się sposobem sprawdzania, co dawny obraz przechowuje, przed czym ostrzega i jakiego ludzkiego uczestnictwa wymaga.
Sampo nie jest pytaniem o to, gdzie znajduje się źródło. To pytanie o to, dlaczego człowiek chce posiadać źródło, będąc wewnątrz niego.
Tematy
pierwsze węzły badawcze książki
Posiadanie
Pragnienie nazwania źródła swoim staje się punktem, w którym wdzięczność może zmienić się w zawłaszczenie.
Uczestnictwo
Książka pyta, czy można otrzymać owoc świata, nie zgadzając się być częścią jego żywego porządku.
Praca i cud
Cud w Sampo nie unieważnia pracy, zimna, ciała, rzemiosła i odpowiedzialności. Przechodzi przez nie.
Dom
Dom staje się miejscem miary: przyjmuje ludzi, ale nie zamienia spotkania w wygodną iluzję bezpieczeństwa.
Północ
Północ nie jest tu egzotyką ani kostiumem. To sposób słyszenia świata, w którym nadmiar szybko staje się niebezpieczny.
Dla kogo
wejście czytelnicze
Ta książka może być bliska czytelnikom, dla których ważna jest powolna proza mitopoetycka, północna atmosfera bez klisz fantasy, filozoficzna głębia bez wykładu i dawny obraz działający przez codzienność, ciało, pracę i ludzki wybór.
Sampo nie wymaga od czytelnika znajomości Kalevali. Ważniejsze jest coś innego: gotowość wejścia w świat, w którym baśń nie stała się jeszcze wymysłem, a rzecz nadal pamięta, że była znakiem.
Status językowy i wydawniczy
obecna mapa
RUWersja rosyjska ukończona.
ENAngielska transkreacja literacka ukończona.
PLWersja polska w przygotowaniu.
FIWersja fińska możliwa jako kolejny etap partnerski.
Dla fundacji, wydawców i partnerów kultury
punkty współpracy
Co już istnieje
- Ukończona rosyjska Księga I cyklu Blask.
- Ukończona angielska transkreacja literacka.
- Przygotowany pakiet wizualny do prezentacji rosyjskiej, angielskiej i polskiej.
- Połączenie z długofalowym cyklem literacko-filozoficznym i ramą artystyczno-badawczą.
Co jest możliwe
- Partnerstwo wokół wersji polskiej i fińskiej.
- Współpraca wydawnicza, translatorska i redakcyjna.
- Czytania literackie, rozmowy publiczne i prezentacje artistic research through fiction.
- Programy kulturalne związane z północnym materiałem mitopoetyckim, językiem, pamięcią i badaniem artystycznym.
Miejsce w cyklu
Blask
Sampo jest pierwszym wejściem w Blask. Następna książka cyklu, Pieśń, kontynuuje metodę przez słowo, słyszenie, język i strojenie.
Kolejne książki odsłaniają rzemiosło, próg, traumę, powrót, narodziny, las, miarę i odpowiedzialność jako następne węzły długofalowego cyklu.
— mark of presence