Сапраўдны вораг чалавека — не яго няведанне.
Няведанне само па сабе яшчэ не катастрофа.
Яно сумленнае.
Яно проста не ведае.
А той, хто не ведае і разумее, што не ведае, яшчэ можа спытаць.
Можа спыніцца.
Можа паслухаць.
Можа аднойчы ўбачыць, што свет быў шырэйшы за ўчорашнюю ўпэўненасць.
Куды небяспечней іншае.
Небяспечней чалавек, які не ведае, але ўжо ўпэўнены.
Упэўнены ў сваіх высновах.
У сваіх крыўдах.
У сваёй праваце.
У сваёй карціне свету, сабранай з чутак, страху, зручных тлумачэнняў і некалькіх старых ран, якія даўно атрымалі афіцыйныя пасведчанні праўды.
Такі чалавек ужо не шукае.
Ён пацвярджае.
Ён не слухае.
Ён правярае, ці супадае пачутае з прысудам, які ўжо вынесены ўнутры.
Ён не глядзіць.
Ён пазнае загадзя падрыхтаваныя контуры.
Ён не сустракае рэальнасць.
Ён вешае на яе ярлык і ідзе далей, задаволены ўласнай вызначанасцю.
Няведанне можна асвятліць.
Самазадаволеную ўпэўненасць — цяжка.
Бо яна абараняе не веды.
Яна абараняе вобраз чалавека, які баіцца стаць пачаткоўцам.
Баіцца сказаць:
«Я не разумею».
«Я мог памыляцца».
«Я глядзеў занадта вузка».
«Я зблытаў сваю рэакцыю з фактам».
І тут пачынаецца сапраўдная цемра.
Не там, дзе чалавек чагосьці не ведае.
А там, дзе ён ужо не дапускае магчымасці ведаць інакш.
Сапраўдны вораг чалавека — не яго няведанне.
Гэта пыха, якая пабудавала плот вакол няведання і назвала яго светапоглядам.
Часам першы крок да святла не падобны да вялікага адкрыцця.
Ён падобны да простага, амаль дзіцячага прызнання:
«Я не ведаю».
І калі яно сказана сумленна, без позы і без абароны, у гэтым прызнанні ўжо ёсць дзверы.
Малыя.
Ціхія.
Але сапраўдныя...
